ΤΡΙΑΝΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΥ ΣΥΓΚΛΟΝΙΣΑΝ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ

Δυο μεγάλες επαναστατικές θεωρίες άλλαξαν την όψη της φυσικής στις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα, η Θεωρία της Σχετικότητας και η Κβαντική Θεωρία. Η πρώτη ήταν ουσιαστικά δημιουργία ενός μόνον ανθρώπου, του Άλμπερτ Αϊνστάιν, και διατυπώθηκε σε δυο στάδια. Η Ειδική θεωρία της Σχετικότητας δημοσιεύτηκε το 1905 και η Γενική Θεωρία της Σχετικότητας το 1915. Η Θεωρία της Σχετικότητας του Αϊνστάιν ζητούσε να γίνουν ριζικές αλλαγές στην κλασική νευτώνεια αντίληψη ότι το διάστημα και ο χρόνος είναι δυο ανεξάρτητες οντότητες στην περιγραφή του φυσικού κόσμου. Οδήγησε έτσι σ' έναν ενοποιημένο τετραδιάστατο κόσμο, μέσα στον οποίο ο χρόνος θεωρείται σαν η τέταρτη συντεταγμένη, παρ' όλο που δεν είναι εντελώς ισοδύναμη με τις τρεις συντεταγμένες του τριδιάστατου χώρου. Η Θεωρία της Σχετικότητας έφερε σοβαρές αλλαγές στον τρόπο μελέτης της κινήσεως των ηλεκτρονίων μέσα σ' ένα άτομο, της κινήσεως των πλανητών στο ηλιακό σύστημα και της κινήσεως των αστρικών γαλαξιών στο σύμπαν.
Η Κβαντική Θεωρία, από την άλλη μεριά, είναι το αποτέλεσμα της δημιουργικής εργασίας μερικών μεγάλων επιστημόνων με πρωτοπόρο τον Μαξ Πλανκ, που εισήγαγε πρώτος στη φυσική την έννοια του κβάντου ενεργείας. Η Θεωρία προχώρησε με πολλά εξελικτικά βήματα και σήμερα μας δίνει μια βαθιά θεώρηση της δομής των ατόμων και των πυρήνων των ατόμων, αλλ' επίσης και της δομής των σωμάτων που έχουν τις διαστάσεις που συνηθίσαμε από την καθημερινή μας πείρα. Η σύγχρονη Κβαντική Θεωρία δεν έχει όμως ακόμη συμπληρωθή, ειδικότερα ως προς τη σχέση της με τη Θεωρία της Σχετικότητας και το πρόβλημα των στοιχειωδών σωματίων, γιατί παρουσιάστηκαν προσωρινά τρομακτικές δυσκολίες στην παραπέρα πορεία της αναπτύξεώς της.
Την ανάπτυξη αυτής της Κβαντικής Θεωρίας θα συζητήση αυτό το βιβλίο. Ο συγγραφέας γνώρισε για πρώτη φορά την ιδέα των κβάντων και το ατομικό πρότυπο του Μπορ στα δεκαοχτώ του χρόνια, όταν ήταν φοιτητής στο Πανεπιστήμιο του Λένινγκραντ και αργότερα, στην ηλικία των εικοσιτεσσάρων, είχε την καλή τύχη να γίνη μαθητής του Μπορ στην Κοπεγχάγη. Σ' αυτά τα αξέχαστα χρόνια στο "Paa Blegdamsvej" (είναι η διεύθυνση του Ινστιτούτου του Μπορ) είχε την ευκαιρία να συναντήση πολλούς από τους επιστήμονες που συνέβαλαν στην πρώτη ανάπτυξη της Κβαντικής Θεωρίας και να πάρη μέρος στις συζητήσεις τους. Η διήγηση που ακολουθεί είναι προϊόν αυτής της εμπειρίας με κέντρο τη μεγάλη κι αξιαγάπητη μορφή του Νιλς Μπορ. Ο συγγραφέας ελπίζει πως η νέα γενιά των φυσικών θα βρη στις επόμενες σελίδες μερικές ενδιαφέρουσες πληροφορίες.