ΑΡΧΙΜΗΔΟΥΣ ΤΟΥ ΣΥΡΑΚΟΥΣΙΟΥ

Στη συλλογική μνήμη το όνομα του πολυμήχανου σοφού των Συρακουσών Αρχιμήδους είναι άρρη-κτα συνδεδεμένο με τις φράσεις “Εὕρηκα, Εὕρηκα” και “Μή μου τοὺς κύκλους τάραττε”. Όμως για την παγκόσμια μαθηματική κοινότητα ο Αρχιμήδης είναι ο κατεξοχήν Μαθηματικός όλων των αιώνων και όλων των εποχών.

Πληρέστερη έκδοση των έργων του Αρχιμήδους θεωρείται εκείνη της Λειψίας που έγινε τα έτη 1910 (Α’ τόμος), 1913 (Β¢ τόμος) και 1915 (Γ¢ τόμος) από τον Δανό ιστορικό των μαθηματικών Johan Ludvig Heiberg (1854 – 1928).

Στη νεότερη Ελλάδα παρουσιάστηκαν για πρώτη φορά το 1970 από τον αείμνηστο καθηγητή φυσι-κής Ευάγγελο Σταμάτη.

Ο παρόν Α¢ τόμος των απάντων του Αρχιμήδους περιέχει τρία έργα:

1. Το “Περί σφαίρας καὶ κυλίνδρου, βιβλία β¢ ”

2. Το “Κύκλου μέτρησις”

3. Το “Περὶ κωνοειδέων καὶ σφαιροειδέων”

και διαιρείται σε 3 κεφάλαια. Στο πρώτο κεφάλαιο αναφέρονται:

α) Η ζωή και το έργο του Αρχιμήδους.

β) Οι μαθηματικές εργασίες του Αρχιμήδους που σώθηκαν

γ) Το περιεχόμενο των πραγματειών του παρόντος τόμου

δ) Τα Ελληνικά αριθμητικά σύμβολα

ε) Αριθμητικές πράξεις

στ) Η μαθηματική ορολογία του κειμένου

ζ) Έλληνες σχολιαστές των έργων του Αρχιμήδους

η) Οι εκδόσεις των έργων του Αρχιμήδους

θ) Κώδικες που περιέχουν τα έργα του Αρχιμήδους

Στο δεύτερο κεφάλαιο παρουσιάζεται το αρχαίο κείμενο και στο τρίτο η απόδοσή του στη νεοελλη-νική με τις απαραίτητες διευκρινήσεις και σχόλια.

Στην παρούσα έκδοση το αρχαίο Ελληνικό κείμενο (με νέα ηλεκτρονική στοιχειοθεσία και σχετική αποκατάσταση) έχει ληφθεί από την επανέκδοση του προαναφερθέντος έργου του J. Heiberg με διορ-θώσεις από τον Ευαγγέλου Σταμάτη (1972). Το αρχαιοελληνικό κείμενο της εκδόσεως αυτής συνοδεύ-εται από τα σχήματα που περιέχονται στους αξιολογότερους κώδικες ενώ στη Νεοελληνική παρουσί-αση έχει γίνει η δέουσα αποκατάσταση σε ορισμένα σχήματα, ώστε να υπογραμμίζεται η στερεά τους υπόσταση. Οι συμπληρώσεις που περιλαμβάνονται μεταξύ των συμβόλων < > έχουν γίνει από τον Ευ-άγγελο Σταμάτη στην έκδοσή του με τίτλο “Αρχιμήδους Άπαντα” (Τ.Ε.Ε., 1970). Οι φράσεις που είναι σε αγκύλες υπάρχουν και στο αρχαίο κείμενο, θεωρούνται όμως, ως επί το πλείστων, προσθήκες των διαφόρων αντιγραφέων, ενώ οι φράσεις μέσα σε παρενθέσεις έχουν προστεθεί για την καλύτερη κα-τανόηση του κειμένου.

Σημειώνουμε ότι πολλές φορές στις αποδείξεις χρησιμοποιούνται σημεία χωρίς να αναφέρεται α-κριβώς το πώς προέκυψαν, φαίνεται όμως από το σχήμα.

Σε υποσημειώσεις γίνονται αναφορές σε σχόλια του Ευτοκίου που συμπεριλαμβάνονται στον 3ο τόμο της εκδόσεως του J. Heiberg.

Θεωρώ υποχρέωσή μου να ευχαριστήσω τον φίλο Νικόλαο Αντύπα (τεχνολόγο ηλεκτρολόγο και η-λεκτρονικό μηχανικό) για την βιβλιογραφία που μου παρείχε, και την αδελφή μου Νίκη Σπανδάγου (οικονομολόγο) για την βοήθειά της στην πραγματοποίηση αυτής της εκδόσεως.

Ρούλα Σπανδάγου